*മഹാഭാരതം: ധർമ്മസങ്കടങ്ങളുടെ ഇതിഹാസവും കാലാതീതമായ സന്ദേശവും*
*മഹാഭാരതം: ധർമ്മസങ്കടങ്ങളുടെ ഇതിഹാസവും കാലാതീതമായ സന്ദേശവും* ഭാഗവതസേവാരത്നം കുടൽമന ഹരി നമ്പൂതിരി. വിശ്വസാഹിത്യത്തിലെ സമാനതകളില്ലാത്ത മഹാസാഗരമാണ് വേദവ്യാസവിരചിതമായ മഹാഭാരതം. ഭാരതീയ സംസ്കൃതിയുടെയും ദർശനത്തിൻ്റെയും നെടുംതൂണാണ് ആ ഇതിഹാസ കാവ്യം. "ഇതിഹാസം" എന്ന വാക്കിൻ്റെ അർത്ഥം തന്നെ 'ഇപ്രകാരം സംഭവിച്ചു' (ഇതി-ഹ-ആസം) എന്നാണ്. കേവലം ഒരു രാജവംശത്തിൻ്റെ അധികാരത്തർക്കത്തിൻ്റെ കഥ എന്നതിലുപരി, മനുഷ്യജീവിതത്തിൻ്റെ സങ്കീർണ്ണതകളെയും വൈകാരിക സംഘർഷങ്ങളെയും ധർമ്മത്തിൻ്റെ സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങളെയും ആഴത്തിൽ അപഗ്രഥിക്കുന്ന ഒരു വിശ്വകോശമാണ് വ്യാസ ഭാരതം. "യദിഹാസ്തി തദന്യത്ര, യന്നേഹാസ്തി ന തത് ക്വചിത്" (ഇതിലുള്ളത് മറ്റെവിടെയും കാണാം, ഇതിലില്ലാത്തത് ഒരിടത്തുമില്ല) എന്ന പ്രഖ്യാപനം ഈ ഇതിഹാസത്തിൻ്റെ സാർവ്വലൗകികമായ വ്യാപ്തിയെ വെളിപ്പെടുത്തു ന്നു.ദാർശനികമായ ഔന്നത്യം ഈ കൃതിക്ക് ഓരോ വായനയിലും പുതിയ അർത്ഥതലങ്ങൾ നൽകുന്നു. *ഇതിഹാസത്തിൻ്റെ ലക്ഷ്യം: സദാചാരബോധവും സംസ്കാരവും* ഭാരതീയ ആചാര്യമാരുടെ അഭിപ്രായമനുസരിച്ച് ഏതൊരു ഉത്തമ കാവ്യത്തിനും പ്രധാനമായും മൂന്...